Diese Tabelle beantwortet die Alltagsfrage: Wie fest anziehen? Jeder Wert zieht die Schraube auf 75 % ihrer Prüfkraft an – ein üblicher Zielwert für lösbare Verbindungen –, und die Spalte Vorspannkraft zeigt die Klemmkraft, die sich daraus ergibt. Die Reibung beeinflusst das Ergebnis am stärksten: Eine gewachste oder mit MoS₂-Paste montierte Schraube braucht für dieselbe Klemmkraft nur halb so viel Drehmoment wie eine trockene. Wählen Sie den Drehmomentbeiwert K für Ihre Gewindeoberfläche – die Tabellen schalten darauf um und werden so gedruckt.
Metrisches Regelgewinde (ISO)
K = 0,20 (Stahl, trocken / Verzinkt)
| Größe | Steigung mm | As mm² | 8.8 | 10.9 | 12.9 | |||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Vorspannkraft kN | Drehmoment N·m | Drehmoment N·m | Drehmoment N·m | Drehmoment N·m | Drehmoment N·m | Vorspannkraft kN | Drehmoment N·m | Drehmoment N·m | Drehmoment N·m | Drehmoment N·m | Drehmoment N·m | Vorspannkraft kN | Drehmoment N·m | Drehmoment N·m | Drehmoment N·m | Drehmoment N·m | Drehmoment N·m | |||
| M3 | 0,5 | 5,03 | 2,2 | 1,31 | 1,18 | 1,05 | 0,85 | 0,66 | 3,1 | 1,88 | 1,69 | 1,50 | 1,22 | 0,94 | 3,7 | 2,20 | 1,98 | 1,76 | 1,43 | 1,10 |
| M4 | 0,7 | 8,78 | 3,8 | 3,06 | 2,75 | 2,44 | 1,99 | 1,53 | 5,5 | 4,37 | 3,94 | 3,50 | 2,84 | 2,19 | 6,4 | 5,11 | 4,60 | 4,09 | 3,32 | 2,55 |
| M5 | 0,8 | 14,2 | 6,2 | 6,18 | 5,56 | 4,94 | 4,02 | 3,09 | 8,8 | 8,84 | 7,96 | 7,07 | 5,75 | 4,42 | 10,3 | 10,3 | 9,30 | 8,26 | 6,71 | 5,17 |
| M6 | 1 | 20,1 | 8,7 | 10,5 | 9,44 | 8,39 | 6,82 | 5,25 | 12,5 | 15,0 | 13,5 | 12,0 | 9,76 | 7,51 | 14,6 | 17,5 | 15,8 | 14,0 | 11,4 | 8,77 |
| M8 | 1,25 | 36,6 | 15,9 | 25,5 | 22,9 | 20,4 | 16,6 | 12,7 | 22,8 | 36,5 | 32,8 | 29,2 | 23,7 | 18,2 | 26,6 | 42,6 | 38,3 | 34,1 | 27,7 | 21,3 |
| M10 | 1,5 | 58 | 25,2 | 50,5 | 45,4 | 40,4 | 32,8 | 25,2 | 36,1 | 72,2 | 65,0 | 57,8 | 46,9 | 36,1 | 42,2 | 84,4 | 76,0 | 67,5 | 54,9 | 42,2 |
| M12 | 1,75 | 84,3 | 36,7 | 88,0 | 79,2 | 70,4 | 57,2 | 44,0 | 52,5 | 125,9 | 113,3 | 100,8 | 81,9 | 63,0 | 61,3 | 147,2 | 132,5 | 117,8 | 95,7 | 73,6 |
| M14 | 2 | 115 | 50,0 | 140,1 | 126,1 | 112,1 | 91,0 | 70,0 | 71,6 | 200,4 | 180,4 | 160,4 | 130,3 | 100,2 | 83,7 | 234,3 | 210,8 | 187,4 | 152,3 | 117,1 |
| M16 | 2 | 157 | 68,3 | 218,5 | 196,7 | 174,8 | 142,1 | 109,3 | 97,7 | 312,7 | 281,5 | 250,2 | 203,3 | 156,4 | 114,2 | 365,5 | 328,9 | 292,4 | 237,6 | 182,7 |
| M20 | 2,5 | 245 | 110,3 | 441,0 | 396,9 | 352,8 | 286,6 | 220,5 | 152,5 | 610,0 | 549,0 | 488,0 | 396,5 | 305,0 | 178,2 | 713,0 | 641,7 | 570,4 | 463,4 | 356,5 |
| M24 | 3 | 353 | 158,8 | 762,5 | 686,2 | 610,0 | 495,6 | 381,2 | 219,7 | 1054,8 | 949,3 | 843,8 | 685,6 | 527,4 | 256,8 | 1232,7 | 1109,4 | 986,1 | 801,2 | 616,3 |
| M30 | 3,5 | 561 | 252,4 | 1514,7 | 1363,2 | 1211,8 | 984,6 | 757,4 | 349,2 | 2095,3 | 1885,8 | 1676,3 | 1362,0 | 1047,7 | 408,1 | 2448,8 | 2203,9 | 1959,0 | 1591,7 | 1224,4 |
Metrisches Feingewinde (ISO)
K = 0,20 (Stahl, trocken / Verzinkt)
| Größe | Steigung mm | As mm² | 8.8 | 10.9 | 12.9 | |||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Vorspannkraft kN | Drehmoment N·m | Drehmoment N·m | Drehmoment N·m | Drehmoment N·m | Drehmoment N·m | Vorspannkraft kN | Drehmoment N·m | Drehmoment N·m | Drehmoment N·m | Drehmoment N·m | Drehmoment N·m | Vorspannkraft kN | Drehmoment N·m | Drehmoment N·m | Drehmoment N·m | Drehmoment N·m | Drehmoment N·m | |||
| M8 | 1 | 39,2 | 17,1 | 27,3 | 24,6 | 21,8 | 17,7 | 13,6 | 24,4 | 39,0 | 35,1 | 31,2 | 25,4 | 19,5 | 28,5 | 45,6 | 41,1 | 36,5 | 29,7 | 22,8 |
| M10 | 1,25 | 61,2 | 26,6 | 53,2 | 47,9 | 42,6 | 34,6 | 26,6 | 38,1 | 76,2 | 68,6 | 61,0 | 49,5 | 38,1 | 44,5 | 89,0 | 80,1 | 71,2 | 57,9 | 44,5 |
| M12 | 1,25 | 92,1 | 40,1 | 96,2 | 86,5 | 76,9 | 62,5 | 48,1 | 57,3 | 137,6 | 123,8 | 110,1 | 89,4 | 68,8 | 67,0 | 160,8 | 144,7 | 128,6 | 104,5 | 80,4 |
| M14 | 1,5 | 125 | 54,4 | 152,3 | 137,0 | 121,8 | 99,0 | 76,1 | 77,8 | 217,9 | 196,1 | 174,3 | 141,6 | 108,9 | 90,9 | 254,6 | 229,2 | 203,7 | 165,5 | 127,3 |
| M16 | 1,5 | 167 | 72,6 | 232,5 | 209,2 | 186,0 | 151,1 | 116,2 | 104,0 | 332,7 | 299,4 | 266,1 | 216,2 | 166,3 | 121,5 | 388,8 | 349,9 | 311,0 | 252,7 | 194,4 |
| M20 | 1,5 | 272 | 122,4 | 489,6 | 440,6 | 391,7 | 318,2 | 244,8 | 169,3 | 677,3 | 609,6 | 541,8 | 440,2 | 338,6 | 197,9 | 791,5 | 712,4 | 633,2 | 514,5 | 395,8 |
| M24 | 2 | 384 | 172,8 | 829,4 | 746,5 | 663,6 | 539,1 | 414,7 | 239,0 | 1147,4 | 1032,7 | 917,9 | 745,8 | 573,7 | 279,4 | 1340,9 | 1206,8 | 1072,7 | 871,6 | 670,5 |
| M30 | 2 | 621 | 279,4 | 1676,7 | 1509,0 | 1341,4 | 1089,9 | 838,4 | 386,6 | 2319,4 | 2087,5 | 1855,5 | 1507,6 | 1159,7 | 451,8 | 2710,7 | 2439,6 | 2168,5 | 1761,9 | 1355,3 |
UNC – Unified-Grobgewinde (SAE J429)
K = 0,20 (Stahl, trocken / Verzinkt)
| Größe | TPI | As mm² | Grade 5 | Grade 8 | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Vorspannkraft kN | Drehmoment N·m (ft·lb) | Drehmoment N·m (ft·lb) | Drehmoment N·m (ft·lb) | Drehmoment N·m (ft·lb) | Drehmoment N·m (ft·lb) | Vorspannkraft kN | Drehmoment N·m (ft·lb) | Drehmoment N·m (ft·lb) | Drehmoment N·m (ft·lb) | Drehmoment N·m (ft·lb) | Drehmoment N·m (ft·lb) | |||
| 1/4" | 20 | 20,5 | 9,0 | 11,4 (8,4) | 10,3 (7,6) | 9,15 (6,8) | 7,44 (5,5) | 5,72 (4,2) | 12,7 | 16,1 (11,9) | 14,5 (10,7) | 12,9 (9,5) | 10,5 (7,7) | 8,07 (6,0) |
| 5/16" | 18 | 33,8 | 14,9 | 23,6 (17,4) | 21,2 (15,7) | 18,9 (13,9) | 15,3 (11,3) | 11,8 (8,7) | 21,0 | 33,3 (24,6) | 30,0 (22,1) | 26,6 (19,6) | 21,6 (16,0) | 16,6 (12,3) |
| 3/8" | 16 | 50 | 22,0 | 41,9 (30,9) | 37,7 (27,8) | 33,5 (24,7) | 27,2 (20,1) | 20,9 (15,4) | 31,0 | 59,1 (43,6) | 53,2 (39,2) | 47,3 (34,9) | 38,4 (28,3) | 29,5 (21,8) |
| 7/16" | 14 | 68,6 | 30,1 | 67,0 (49,4) | 60,3 (44,5) | 53,6 (39,5) | 43,5 (32,1) | 33,5 (24,7) | 42,5 | 94,5 (69,7) | 85,1 (62,8) | 75,6 (55,8) | 61,5 (45,3) | 47,3 (34,9) |
| 1/2" | 13 | 91,5 | 40,2 | 102,1 (75,3) | 91,9 (67,8) | 81,7 (60,3) | 66,4 (49,0) | 51,1 (37,7) | 56,8 | 144,2 (106,3) | 129,7 (95,7) | 115,3 (85,1) | 93,7 (69,1) | 72,1 (53,2) |
| 9/16" | 12 | 117 | 51,4 | 147,0 (108,4) | 132,3 (97,6) | 117,6 (86,7) | 95,5 (70,5) | 73,5 (54,2) | 72,6 | 207,4 (153,0) | 186,7 (137,7) | 165,9 (122,4) | 134,8 (99,4) | 103,7 (76,5) |
| 5/8" | 11 | 146 | 64,2 | 203,7 (150,3) | 183,4 (135,2) | 163,0 (120,2) | 132,4 (97,7) | 101,9 (75,1) | 90,6 | 287,5 (212,1) | 258,8 (190,9) | 230,0 (169,6) | 186,9 (137,8) | 143,8 (106,0) |
| 3/4" | 10 | 215 | 94,5 | 360,0 (265,5) | 324,0 (239,0) | 288,0 (212,4) | 234,0 (172,6) | 180,0 (132,8) | 133,4 | 508,1 (374,7) | 457,3 (337,3) | 406,5 (299,8) | 330,3 (243,6) | 254,0 (187,4) |
| 7/8" | 9 | 298 | 131,0 | 582,3 (429,5) | 524,1 (386,5) | 465,8 (343,6) | 378,5 (279,2) | 291,1 (214,7) | 184,8 | 821,8 (606,1) | 739,6 (545,5) | 657,4 (484,9) | 534,2 (394,0) | 410,9 (303,1) |
| 1" | 8 | 391 | 171,8 | 873,0 (643,9) | 785,7 (579,5) | 698,4 (515,1) | 567,4 (418,5) | 436,5 (321,9) | 242,5 | 1232,0 (908,7) | 1108,8 (817,8) | 985,6 (726,9) | 800,8 (590,6) | 616,0 (454,3) |
UNF – Unified-Feingewinde (SAE J429)
K = 0,20 (Stahl, trocken / Verzinkt)
| Größe | TPI | As mm² | Grade 5 | Grade 8 | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Vorspannkraft kN | Drehmoment N·m (ft·lb) | Drehmoment N·m (ft·lb) | Drehmoment N·m (ft·lb) | Drehmoment N·m (ft·lb) | Drehmoment N·m (ft·lb) | Vorspannkraft kN | Drehmoment N·m (ft·lb) | Drehmoment N·m (ft·lb) | Drehmoment N·m (ft·lb) | Drehmoment N·m (ft·lb) | Drehmoment N·m (ft·lb) | |||
| 1/4" | 28 | 23,5 | 10,3 | 13,1 (9,7) | 11,8 (8,7) | 10,5 (7,7) | 8,53 (6,3) | 6,56 (4,8) | 14,6 | 18,5 (13,7) | 16,7 (12,3) | 14,8 (10,9) | 12,0 (8,9) | 9,26 (6,8) |
| 5/16" | 24 | 37,4 | 16,4 | 26,1 (19,3) | 23,5 (17,3) | 20,9 (15,4) | 17,0 (12,5) | 13,1 (9,6) | 23,2 | 36,8 (27,2) | 33,2 (24,5) | 29,5 (21,7) | 23,9 (17,7) | 18,4 (13,6) |
| 3/8" | 24 | 56,6 | 24,9 | 47,4 (35,0) | 42,6 (31,5) | 37,9 (28,0) | 30,8 (22,7) | 23,7 (17,5) | 35,1 | 66,9 (49,3) | 60,2 (44,4) | 53,5 (39,5) | 43,5 (32,1) | 33,4 (24,7) |
| 7/16" | 20 | 76,6 | 33,7 | 74,8 (55,2) | 67,3 (49,7) | 59,8 (44,1) | 48,6 (35,9) | 37,4 (27,6) | 47,5 | 105,6 (77,9) | 95,0 (70,1) | 84,5 (62,3) | 68,6 (50,6) | 52,8 (38,9) |
| 1/2" | 20 | 103 | 45,3 | 115,0 (84,8) | 103,5 (76,3) | 92,0 (67,8) | 74,7 (55,1) | 57,5 (42,4) | 63,9 | 162,3 (119,7) | 146,0 (107,7) | 129,8 (95,7) | 105,5 (77,8) | 81,1 (59,8) |
| 9/16" | 18 | 131 | 57,6 | 164,5 (121,4) | 148,1 (109,2) | 131,6 (97,1) | 107,0 (78,9) | 82,3 (60,7) | 81,3 | 232,2 (171,3) | 209,0 (154,1) | 185,8 (137,0) | 150,9 (111,3) | 116,1 (85,6) |
| 5/8" | 18 | 165 | 72,5 | 230,2 (169,8) | 207,2 (152,8) | 184,2 (135,9) | 149,7 (110,4) | 115,1 (84,9) | 102,3 | 324,9 (239,7) | 292,4 (215,7) | 259,9 (191,7) | 211,2 (155,8) | 162,5 (119,8) |
| 3/4" | 16 | 240 | 105,5 | 401,9 (296,4) | 361,7 (266,8) | 321,5 (237,1) | 261,2 (192,7) | 200,9 (148,2) | 148,9 | 567,2 (418,3) | 510,4 (376,5) | 453,7 (334,6) | 368,7 (271,9) | 283,6 (209,2) |
| 7/8" | 14 | 329 | 144,6 | 642,9 (474,2) | 578,6 (426,7) | 514,3 (379,3) | 417,9 (308,2) | 321,4 (237,1) | 204,1 | 907,3 (669,2) | 816,5 (602,2) | 725,8 (535,3) | 589,7 (435,0) | 453,6 (334,6) |
| 1" | 12 | 428 | 188,1 | 955,6 (704,8) | 860,0 (634,3) | 764,5 (563,8) | 621,1 (458,1) | 477,8 (352,4) | 265,5 | 1348,6 (994,7) | 1213,7 (895,2) | 1078,9 (795,7) | 876,6 (646,5) | 674,3 (497,3) |
Annahmen und Quellen
- Anziehdrehmoment T = K × F × d mit Vorspannkraft F = 75 % der Prüfkraft (Prüfspannung × Spannungsquerschnitt As), die Voreinstellung des Rechners. Diese Kurzformel ist keine Berechnung nach VDI 2230.
- Prüfspannung (ISO 898-1): 8.8 = 580 MPa bis M16 und 600 MPa darüber, 10.9 = 830 MPa, 12.9 = 970 MPa. SAE J429: Grade 5 = 586 MPa (85 ksi), Grade 8 = 827 MPa (120 ksi).
- Spannungsquerschnitte As nach ISO 898-1 (metrisch) und ASME B1.1 (UNC/UNF), wie in der Tabelle angegeben.
- Drehmomentbeiwert K nach Oberfläche wie im Rechner: Stahl trocken und verzinkt 0,20, leicht geölt 0,18, brüniert und geölt 0,16, MoS₂- oder Montagepaste 0,13, gewachst oder PTFE 0,10.
- Drehmomentgesteuertes Anziehen ergibt etwa ±25 % Streuung der Vorspannkraft. Für kritische Verbindungen die Werte des Schrauben- oder Geräteherstellers, das Drehwinkelverfahren oder ein kalibriertes Verfahren verwenden.
- Mit demselben Programmcode berechnet wie der Rechner: Anziehdrehmoment-Rechner · TorqueMath v2.10 · So wurde dieser Rechner geprüft
Klick-Drehmomentschlüssel 1/2"